ابو القاسم سلطانى

460

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

تاريخچه : نام گونه گياه واژه يونانى Fru - ticans است كه به معناى بوته مانند است . ديوسكوريد و جالينوس آن را ذكر نكرده‌اند . در كتب سنتى خواص آن با ياسمين سفيد Jasminum officinale L . در يك موضع و ذيل ياسمين آمده است و به‌طور كلى خواص آن را مانند ياسمين سفيد دانسته‌اند و به‌طور كلى اختصاصى درباره خواص آن چنين ذكر شده است : ابن ماسه ( عيسى بن ماسه : 888 ميلادى ) گويد در مقايسه با ياسمين سفيد گرمى نوع زرد كمتر است ( رازى : 1 * ) عيسى بن ماسه گويد كه آن ( ياسمن ) 2 نوع است سفيد و زرد عطر ياسمين سفيد و گرمى آن بيشتر از نوع زرد است و شريف گويد كه خوردن آب آن به مدت سه روز مداوم هر روز به مقدار يك اوقيه خونروى رحم را قطع مىكند و پاشيدن گرد آن بر روى قرحه‌ها سودمند است و اسحق بن عمران گويد نوع زرد تحليل‌برنده و گرم‌كننده هر اندام سرد و در زكام سودمند است و در گرم‌مزاجان موجب سردرد مىشود ( ابن بيطار : 2 * ) و مصلح آن روغن گل و سركه است ( انصارى : 3 * ) . اگر گل ياسمين زرد را داخل حنظل نموده و خوب بپزند و روزى يك درهم آن را با يك اوقيه عسل چند روز تناول نمايند در استسقاء ، درد كمر و مفاصل سودمند است ( حكيم مومن : 4 * ) . طبيعت آن گرم و تر است . گشاينده انسدادها ، نرم‌كننده جلد و در بيمارىهاى عصبى ناشى از سردى و براى اشخاص سالخورده سودمند است . مقدار خوراك آن 3 تا 5 درم است . بوئيدن آن در گرم‌مزاجان باعث سردرد و خون‌دماغ مىشود . ساير خواص آن مانند ياسمين سفيد و مشابه آن است و در گرم كردن بدن و سفيد كردن مو از نوع سفيد قوىتر است ( مراجعه شود به ياسمين سفيد كد 2877 ) ( عقيلى خراسانى : 5 * ) . تركيبات شيميائى : گل‌ها داراى مانوز Jasminose , Mannose و Syringine است . ( 1 * ) - الحاوى ، چاپ بيروت ، مجلد السّابع ، جلد 21 صفحه 3405 ( 2 * ) - تت الجامع المفردات الادويه و الاغذيه ، جلد 4 صفحه 201 ( 3 * ) - تلخيص از اختيارات بديعى صفحه 354 ( 4 * ) - تلخيص از تحفه حكيم مومن صفحه 264 ( 5 * ) - تلخيص از مخزن الادويه صفحات 577 و 578 Code - 2873 ياسمين هندى Jasminum grandiflorum L . گياهى است بوته مانند هميشه سبز از خانواده Oleaceae به ارتفاع تا 6 متر ، ساقه سبز ، برگ‌ها متقابل به درازاى 12 - 5 سانتىمتر منقسم به 5 - 3 زوج برگچه متقابل و يك برگچه انتهائى ، برگچه‌ها لوزى شكل ،